Neden test edilir: kabul, teşhis, arıza sonrası
- Kabul testi: yeni döşenen kablo ve aksesuarların işçilik kusuru olmadığını enerjilendirme öncesi doğrular
- Teşhis testi: işletmedeki kablonun yaşlanma durumunu ölçer, yenileme kararını verilere dayandırır
- Arıza sonrası test: onarım ekinin ve kalan kablonun sağlamlığını doğrular
VLF dayanım testi nasıl yapılır?
VLF (very low frequency) test cihazı kabloya 0,1 Hz frekansta sinüs veya kosinüs-dikdörtgen dalga şeklinde yüksek AC gerilim uygular. Düşük frekans sayesinde uzun kabloların yüksek kapasitesi küçük ve taşınabilir bir cihazla sürülebilir. IEEE 400.2, yeni kablolar için 3U0 (faz-toprak geriliminin 3 katı) seviyesinde 15 dakika (kısaltılmış) veya 60 dakika (tam) uygulama önerir; işletmedeki kablolar için daha düşük seviyeler seçilir.
| Kablo sınıfı (U0/U) | Kabul testi (3U0 yaklaşık) | Süre |
|---|---|---|
| 6/10 kV | 18 kV rms | 15–60 dk |
| 12/20 kV | 36 kV rms | 15–60 dk |
| 18/30 kV | 54 kV rms | 15–60 dk |
| 20,3/35 kV | 61 kV rms | 15–60 dk |
- Test öncesi kablo iki uçtan izole edilir, başlıklar temizlenir, ekran topraklanır
- Gerilim kademeli yükseltilir; kaçak akım ve deşarj gözlenir
- Test sonrası kablo güvenli biçimde boşaltılır (deşarj çubuğu) ve topraklanır
Kısmi deşarj (PD) ölçümü
Kısmi deşarj, yalıtım içindeki boşluk, çatlak, kalıntı veya ekran kesim hatası gibi kusurlarda meydana gelen mikro boşalmalardır. Zamanla yalıtımı aşındırıp delinmeye yol açar. PD ölçümü VLF veya 50 Hz rezonans gerilimi altında kuplaj kapasitörü ve dedektörle yapılır; sonuçlar pikocoulomb (pC) ve başlangıç/sönme gerilimi (PDIV/PDEV) olarak raporlanır. TDR benzeri yöntemle deşarjın kablo üzerinde hangi metrede olduğu (ek noktası) konumlandırılır.
Yeni bir OG hatta ek ve başlıklarda anlamlı PD görülmesi işçilik hatasının en net göstergesidir; kabul edilmez ve ilgili ek yeniden yapılır.
Tanjant delta (tan δ) ölçümü
Tan δ, yalıtımın dielektrik kayıp faktörüdür. 0,5U0, U0, 1,5U0 ve 2U0 kademelerinde ölçülür; hem mutlak değer hem gerilimle değişimi (tip-up) hem de zaman içindeki kararlılığı (standart sapma) değerlendirilir. Su ağacı (water tree), nem ve genel yaşlanma tan δ’yı yükseltir. Sonuçlar IEEE 400.2 tablolarına göre “iyi / dikkat / kritik” olarak sınıflanır ve yenileme planına girdi olur.
Dış kılıf testi ve yalıtım direnci
- Kılıf testi: yarı iletken dış tabakalı kablolarda kılıfa 5–10 kV DC 1 dakika uygulanır; sızıntı akımı yüksekse döşemede kılıf hasarı vardır ve nokta tespiti yapılır
- Yalıtım direnci: 5 kV DC ile ölçülür; standart bir sınır olmamakla birlikte üç fazın tutarlılığı ve önceki ölçümlerle karşılaştırma esas alınır
- Faz kontrolü ve süreklilik: bağlantı doğruluğu ve iletken bütünlüğü
Önerilen test sırası ve rapor içeriği
Tema Elektrik Sistemleri, OG kablo testlerini kendi VLF ve kısmi deşarj ekipmanıyla yapar; kabul dosyasına uygun test raporu düzenler ve başka yüklenicilerin kurduğu hatlarda bağımsız test hizmeti sunar.
- Görsel kontrol, etiket, ekran topraklama kontrolü
- Süreklilik ve faz kontrolü
- Yalıtım direnci (5 kV)
- Dış kılıf DC testi
- VLF dayanım testi (3U0)
- VLF altında kısmi deşarj ve tanjant delta
- Rapor: kablo kimliği, uzunluk, test cihazı ve kalibrasyon, uygulanan gerilim/süre, ölçüm değerleri, PD haritası, sonuç ve imza