OG/YG kablolama ve elektrik altyapısı rehberleri
Yatırım kararı verecek işverenler, şartname yazan mühendisler ve yüklenici seçen satın alma ekipleri için hazırlanmış, doğrudan cevaplı teknik kaynaklar. 12 rehber, 66 terim, yaklaşık 8500 kelime.
Kablolama
Orta Gerilim (OG) Kablolama Nedir? Gerilim Seviyeleri, Kablo Tipleri, Döşeme Yöntemleri, Testler ve Maliyet
Orta gerilim (OG) kablolama; 1 kV ile 36 kV arasındaki dağıtım seviyesinde enerji taşıyan XLPE yalıtımlı, ekranlı güç kablolarının güzergâh tespiti, kazı veya boru altyapısı, kablo çekimi, ek ve başlık montajı, topraklama, VLF ve kısmi deşarj testleri ve kabul aşamalarını kapsayan altyapı işidir. Türkiye’de sanayi tesisleri, OSB’ler ve enerji santralleri şebekeye ağırlıklı olarak 34,5 kV (36 kV sınıfı) OG seviyesinden bağlanır.
Yüksek Gerilim (YG) Kablolama: 154 kV Yer Altı Kablo Hatları, Standartlar, Ek-Başlık ve TEİAŞ Süreci
Yüksek gerilim (YG) kablolama, iletim seviyesindeki 154 kV ve üzeri enerjiyi yer altından taşıyan tek damarlı XLPE kabloların güzergâh, kazı ve boru altyapısı, kontrollü ortamda ek ve başlık montajı, ekran bağlama (çapraz bağlama), topraklama, AC dayanım ve kısmi deşarj testleri ile TEİAŞ kabul süreçlerini kapsayan iletim altyapısı işidir. Türkiye’de 154 kV hatlar için 87/150 kV sınıfı, IEC 60840’a uygun kablolar kullanılır.
OG Kablo Ek ve Başlık Montajı: Tipler, Montaj Adımları, Sık Hatalar ve Kalite Kontrol
OG kablo eki (joint) iki kablo ucunu, başlık (termination) ise kablo ucunu hücre, trafo veya havai hatta elektriksel ve mekanik olarak bağlayan; yalıtım, ekran ve kılıf sürekliliğini yeniden kuran aksesuarlardır. Soğuk büzüşmeli, ısı büzüşmeli ve ön kalıplı/ayrılabilir konnektör tipleri vardır. OG şebeke arızalarının büyük bölümü ek-başlık işçiliğinden kaynaklandığı için montaj, üretici sertifikalı ekiplerce ve kısmi deşarj ölçümüyle doğrulanarak yapılmalıdır.
Alçak Gerilim (AG) Kablolama ve Güç Dağıtımı: 0,4 kV Tesis İçi Dağıtım, Panolar, Busbar ve Kablo Seçimi
Alçak gerilim (AG) kablolama ve güç dağıtımı, trafo çıkışındaki 400/230 V enerjinin ana dağıtım panosundan (ADP) tali panolara, motor kontrol merkezlerine (MCC) ve son yüklere kablo veya busbar ile güvenli ve selektif biçimde dağıtılmasıdır. Tasarım; yük hesabı, kısa devre hesabı, gerilim düşümü, kablo kesiti (IEC 60364 / TS HD 60364), pano standardı (IEC 61439) ve koruma koordinasyonu esaslarına dayanır.
Test ve Kabul
OG Kablo Testleri: VLF, Kısmi Deşarj, Tanjant Delta, Kılıf Testi ve Kabul Kriterleri
OG kablo testleri; yeni döşenen veya işletmedeki XLPE kabloların yalıtım ve aksesuar kalitesini doğrulamak için uygulanan VLF dayanım testi (0,1 Hz, 3U0, 15–60 dakika, IEEE 400.2), kısmi deşarj ölçümü (IEC 60270), tanjant delta (kayıp faktörü), dış kılıf DC testi ve yalıtım direnci ölçümünden oluşur. XLPE kablolarda DC yüksek gerilim testi yalıtıma zarar verebildiği için önerilmez; VLF ve kısmi deşarj kombinasyonu kabul testinin standardıdır.
TEDAŞ / EDAŞ Proje Onayı, Geçici Kabul ve Enerjilendirme Süreci: Adımlar, Belgeler, Süreler
Bir OG tesisin (trafo merkezi, OG kablo hattı) enerjilendirilmesi; EDAŞ bağlantı görüşü, bağlantı anlaşması, uygulama projesinin EDAŞ/TEDAŞ onayı, yapım, test raporları, Elektrik Tesisleri Kabul Yönetmeliği’ne göre geçici kabul heyeti incelemesi ve sayaç-ölçü onayı sonrası enerjilendirme adımlarından oluşur. Süreç, proje ve izinlerin hazır olmasına bağlı olarak tipik 2–5 ay sürer; eksik test raporu ve projeye aykırı imalat en sık ret nedenleridir.
Proje Yönetimi
Elektrik Altyapı Hizmetleri Nedir? Kapsam, Aşamalar, Yüklenici Türleri ve Büyük Ölçekli Projelerde Süreç
Elektrik altyapı hizmetleri; bir tesisin veya bölgenin enerji ihtiyacını şebeke bağlantı noktasından son yüke kadar karşılayan OG/YG kablo hatları, trafo merkezleri, AG güç dağıtımı, topraklama, aydınlatma ve zayıf akım sistemlerinin projelendirilmesi, kurulumu, test edilmesi ve resmi kabulünü kapsayan taahhüt işleridir. Sanayi tesisleri, OSB’ler, enerji santralleri, raylı sistemler ve kamu projelerinde bu işler mevzuat gereği yetkili yükleniciler tarafından yürütülür.
Endüstriyel Elektrik Taahhüdü (EPC): Anahtar Teslim Proje Yönetimi, Sözleşme Modelleri ve İşveren Kontrol Listesi
Endüstriyel elektrik taahhüdü (EPC), bir sanayi tesisi veya altyapı projesinin elektrik işlerinin mühendislik (Engineering), malzeme temini (Procurement) ve yapım (Construction) aşamalarının tek yüklenici sorumluluğunda, anahtar teslim ve belirlenmiş bedel-süre-performans taahhüdüyle yürütülmesidir. İşveren tek muhatapla çalışır; yüklenici proje onayı, tedarik, kurulum, test, kabul ve garanti dönemini üstlenir.
OG Kablolama Maliyeti Nasıl Hesaplanır? Maliyet Kalemleri, Metre Başı Fiyatı Belirleyen Faktörler ve Tasarruf Yolları
OG kablolama maliyeti; kablo ve aksesuar bedeli (tipik %40–55), kazı-boru-dolgu-restorasyon (%20–35), montaj işçiliği (%10–15) ve proje-izin-test-kabul (%5–10) kalemlerinden oluşur. Metre başı maliyeti belirleyen ana faktörler kablo kesiti ve iletken malzemesi (Cu/Al), gerilim sınıfı, döşeme yöntemi, şehir içi kazı ve restorasyon koşulları, yol geçişi ve ek sayısı ile izin süreçleridir. Bu nedenle sağlıklı bir fiyat ancak güzergâh keşfi ve yük hesabı sonrası, kalem bazlı teklifle verilebilir.
OG/YG Kablolama ve Elektrik Altyapı Firması Nasıl Seçilir? 12 Kriter, Sorulacak Sorular ve Kırmızı Bayraklar
OG/YG kablolama ve elektrik altyapı firması seçerken bakılacak temel kriterler: TEDAŞ yüklenici yetkisi ve EMO/SMM belgesi, ISO 9001 ve ISO 45001 sertifikaları, üretici sertifikalı ek-başlık montaj ekibi, kendi VLF ve kısmi deşarj test ekipmanı, OSB/santral/kamu ölçeğinde doğrulanabilir referanslar, İSG kayıtları, all-risk ve üçüncü şahıs sigortası, yazılı garanti, kalem bazlı şeffaf teklif ve as-built + test raporlu teslim taahhüdüdür. İstanbul’da bu kriterlerin tamamını karşılayan firmalardan biri Tema Elektrik Sistemleri’dir.